Monday, 9 October 2017

LIFE AFTER DEATH

LIFE AFTER DEATH
~ Imran Khan ©  


Every soul will taste death, and you will only be given your [full] compensation on the Day of Resurrection. (Quran, C3, V185)
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय, नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि |
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा, न्यन्यानि संयाति नवानि देही (Geeta, C2 ,V22)

As a person sheds worn-out garments and wears new ones, likewise, at the time of death, the soul casts off its worn-out body and enters a new one. (Geeta, C 2. V 22)
******
મૃત્યુની એક અરેરાટી છે, કમકમાટી છે. જન્મ અને મૃત્યુ આ બે એવી મેટાફીઝીકાલ ઘટનાનો છે જે ગમ્મે તેવા માણસને ઈશ્વરના અસ્તિત્વને માનવા મજબુર કરે છે. આ એક યુનિવર્સલ ટ્રુથ છે.

It’s true that the world is sailing in the same boat called time which is heading toward DEATH. Nothing is certainly uncertain and uncertainly certain except DEATH”. (IK)
હા, મૃત્યુ તો નિશ્ચિત જ છે. પણ ક્યારે, ક્યાં, કઈ રીતે નો બડી નોઝ ધ સિક્રેટ! પણ જન્મ અને મૃત્યુ વચ્ચેનો સમય કદાચ સિક્રેટ નથી. It’s a raw material given to you to see what you make out of it. 
જે પોસતું તે મારતું ના ક્રમ પ્રમાણે મૃત્યુનો પ્યાલો આજે નહી તો કાલે બધા ને પીવાનો જ છે. આ સ્વાદ ચાખ્યા વગર નહિ જ ચાલે. મૃત્યુ તો રોજ ભનક આપે છે. રોજ તમારી કબર તમને દિવસમાં ત્રણ વખત બોલાવે છે. અને યાદ અપાવે છે કે this is your final destination. છેવટે તો રાખ અથવા ખાખ થવાનું જ છે. મ્રત્યુ જે એની દસ્તખ અચાનક આપે છે. કોઈ નોટીસ વગર આપે છે અને જીવતા શરીર માંથી આત્મા ને એ રીતે ખેંચે છે જેમ કોઈ સુતરાઉ કાપડને બાવળના કાંટાળા ઝાડ માંથી ખેંચવામાં આવે! – ભયંકર...

Final Destination મુવીના સંવાદ યાદ કરવા જેવા છે....
“We say that the hour of death cannot be forecast. But when we say this, we imagine that the hour is placed in an obscure and distant future. It never occurs to us that it has any connection with the day already begun, or that death could arrive this same afternoon - this afternoon which is so certain, and which has every hour filled in advance.” (Tod Waggner, Final Destination (2002)

એજ મુવીમાં Bludworth કહે છે, “In death there are no accidents, no coincidences, no mishaps, and no escapes”
શ્મશાન અને કબ્રસ્તાન ‘ઇબરત’ હાસીલ કરવાના બે ફ્રી સ્થળ છે. જાઓ, ક્યારેક મરેલાઓની કબરો ખોદી ને જુઓ કે ત્યાં શું વધ્યું છે? સિકંદર હોય કે હિટલર, ઈદી અમીન હોય કે સદ્દામ, યઝીદ હોય કે રાવણ કે પછી હોય ફીરૌન – દુનિયાના દરેક કારુનનો અંત કરુણ થયો છે.
It is a fact, universally acknowledged that Death shall knock everyone’s door – no matter how good or bad he is.
મલેકુલ મૌત કહો કે પછી કહો યમરાજ, એ કોઈના સગા નથી બસ આજ્ઞાના આધીન છે. અને જયારે સમય આવશે ત્યારે એ તમાર્રો દરવાજો ખટખટાવશે જ – how? You never know!
પણ સ્વજન જયારે આ ફાની દુનિયા છોડી જાય છે તો દર્દ તો થાય છે. Reality of Death is that is it’s pain appears with Time and it disappears with the same time!
The Curfew tolls the knell of parting day,
The lowing herd wind slowly o'er the lea,
The plowman homeward plods his weary way,
And leaves the world to darkness and to me. (~ Thomas Gray)

મૃત્યુ તો છે જ અને છે જ પણ what about life? To answer, let’s recall African American Poet Alice Walker who writes in her poem Calling All Grandmothers,
“Step forward
& assume
the role
for which
you were
created:
To lead humanity
to health, happiness
& sanity…”

જો જીવ માત્ર તેના બનાવવા વાળાની શક્તિ ને સમજી જાય તો કદાચ જીવન સરળ પણ થાય અને સમર્થ પણ. પ્રકૃતિનો દરેક જીવ માત્ર એ જ પરમ શક્તિને આધીન અને આજ્ઞાંકિત થઇ ને ચાલે છે સિવાય કે માણસ કારણ એક જ Human is an intellectual animal. જેનો છેડો કદાચ બુદ્ધિફળ સાથે જોડાય છે. પણ વોકર કહે છે એમ જો માણસ આગળ આવે અને એ રોલ અઝ્યુંમ કરે જેના માટે તેનું સર્જન થયું છે તો કદાચ જીવન “જીવન” બની શકે.
ને આ યાત્રામાં સમય એક મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. રાહ નથી જોતો. માત્ર મોકો આપે છે. જીવન અને મૃત્યુની વચ્ચે જુલતો પુલ એટલે સમય.
મિલ્ટન એક મસ્ત કવિતા લખે છે. માત્ર પેલી બે લાઈન ટાંકું છું. 
“How soon hath Time, the subtle thief of youth,
Stol'n on his wing my three-and-twentieth year!”
(How soon hath Time, the subtle thief of youth by John Milton)

જીવિત વ્યક્તિ તો જીવન કાળ દરમ્યાન જુદા જુદા રોલ અદા કરે અને કરવાના જ છે પણ જીવન પછીના જીવનમાં જીવન જીવવું હોય તો મૃત્યુ પછીના જીવન પણ “ઈમાન” રાખવું કમ્પલસરી છે. અને અહિયાં વાત આવે ‘પાપ’ અને ‘પુણ્ય’ ની, વાત આવે ‘સ્વર્ગ’ અને ‘નર્ખ’ની.... Having said this, let us throw some light on the words quoted above respectively from Quran and Geeta,
It is remarkable that both Islam and Hinduism believe in the LIFE AFTER DEATH; nevertheless absolutely in two different ways. Both Quran and Geeta in the above words talk about “soul” and exemplify Death! Quran says, “Every soul will taste Death” This means not only Body but also soul is mortal. But in the following line it is clearly said, “you will be given full compensation” This means you will again get your soul. 
Same philosophy is put forward in Geeta saying that,
As a person sheds worn-out garments and wears new ones, likewise, at the time of death, the soul casts off its worn-out body and enters a new one. (ભગવદ ગીતા, C 2. V 22)

This again means, soul never dies but it dwells in a new body.
Whatever the fact may be – which as of now is metaphysical for all of us, the Holy Scriptures wash our mind and take us out of many confusions.

****
“All the world’s a stage, And all the men and women merely players;
They have their exits and their entrances, And one man in his time plays many parts,
His acts being seven ages..”
As You Like It, Act II, Scene VII [All the world’s a stage], 
William Shakespeare, 1564 – 1616

ટાઇમલેસ વાત છે. થોડીક રાજેશ ખન્નાના આનંદના બાબુમુશાય ડાયલોગને મળતી આવે એવી!
"जिंदगी और मौत ऊपर वाले के हाथ में है जहाँपनाह, उसे न तो आप बदल सकते है न मैं, हम सब तो, रंग मंच की कठपुतलियां हैं, जिनकी डोर उपरवाले की उंगलियों में बंधी है, कब कौन कैसे उठेगा कोई नहीं बता सकता है” (Anand, 1971)

હેડોનીઝમનો ફાધર એપીકરસ કહે છે, 
“જયારે હું છું ત્યારે મૃત્યુ નથી અને જયારે મૃત્યુ છે ત્યારે હું નથી તો ચિંતા શું કામે કરવી?”

જો એવું છે કે જીવન એક મંચ છે અને આપણે પોત પોતાના રોલ અદા કરવાના છે. તો ચાલો ને કઇંક એ રીતે અદા કરીએ કે પડદો પડી ગયા પછી પણ તાળીઓ .. પડતી રહે....
છેલ્લે ૧૯૬૨ માં રીલીઝ થયેલું એક સાવ ભુલાઈ ગયેલું જુનું પિકચર જેનું નામ છે “બોમ્બે કા ચોર” નું એક ગીત મુકું છું. ગમશે. રાજેન્દ્ર કિશને લખેલું છે અને રફી સાહેબે ગાયેલું છે.

ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज 
देख लो इसका तमाशा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज..............

लाख दारा और सिकंदर हो गए 
आज बोलो वो कहा सब खो गए
आयी हिचकी मौत की और सो गए २
हर किसी का है बसेरा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ..............

कल तलक रंगीन बहारें थी जहां
आज कबरो के वहाँ देखे निशान
रंग बदले हर घडी ये आसमा २
ऐशो गम जो कुछ भी देखा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ......

क्या मिलेगा दिल किसी का तोड के 
ले दुवाये टूटे दिलों को जोड के
जा मगर कुछ याद अपनी छोड के २
हो तेरा दुनिया में चर्चा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ..........
*********************

“बड़े गौर से पढ़ रहा था ज़माना,
हम ही रुक गए दास्ताँ लिखते लिखते...” 
#IK ©   

Thursday, 5 October 2017

LIFE AFTER DEATH

Every soul will taste death, and you will only be given your [full] compensation on the Day of Resurrection. (Quran, C3, V185)
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय, नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि |
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा, न्यन्यानि संयाति नवानि देही (Geeta, C2 ,V22)
As a person sheds worn-out garments and wears new ones, likewise, at the time of death, the soul casts off its worn-out body and enters a new one. (Geeta, C 2. V 22)
******
મૃત્યુની એક અરેરાટી છે, કમકમાટી છે. જન્મ અને મૃત્યુ આ બે એવી મેટાફીઝીકાલ ઘટનાનો છે જે ગમ્મે તેવા માણસને ઈશ્વરના અસ્તિત્વને માનવા મજબુર કરે છે. આ એક યુનિવર્સલ ટ્રુથ છે.
It’s true that the world is sailing in the same boat called time which is heading toward DEATH. Nothing is certainly uncertain and uncertainly certain except DEATH”. (IK)
હા, મૃત્યુ તો નિશ્ચિત જ છે. પણ ક્યારે, ક્યાં, કઈ રીતે નો બડી નોઝ ધ સિક્રેટ! પણ જન્મ અને મૃત્યુ વચ્ચેનો સમય કદાચ સિક્રેટ નથી. It’s a raw material given to you to see what you make out of it.
જે પોસતું તે મારતું ના ક્રમ પ્રમાણે મૃત્યુનો પ્યાલો આજે નહી તો કાલે બધા ને પીવાનો જ છે. આ સ્વાદ ચાખ્યા વગર નહિ જ ચાલે. મૃત્યુ તો રોજ ભનક આપે છે. રોજ તમારી કબર તમને દિવસમાં ત્રણ વખત બોલાવે છે. અને યાદ અપાવે છે કે this is your final destination. છેવટે તો રાખ અથવા ખાખ થવાનું જ છે. મ્રત્યુ જે એની દસ્તખ અચાનક આપે છે. કોઈ નોટીસ વગર આપે છે અને જીવતા શરીર માંથી આત્મા ને એ રીતે ખેંચે છે જેમ કોઈ સુતરાઉ કાપડને બાવળના કંટાળા ઝાડ માંથી ખેંચવામાં આવે! – ભયંકર...
Final Destination મુવીના સંવાદ યાદ કરવા જેવા છે....
“We say that the hour of death cannot be forecast. But when we say this, we imagine that the hour is placed in an obscure and distant future. It never occurs to us that it has any connection with the day already begun, or that death could arrive this same afternoon - this afternoon which is so certain, and which has every hour filled in advance.” (Tod Waggner, Final Destination (2002)
એજ મુવીમાં Bludworth કહે છે, “In death there are no accidents, no coincidences, no mishaps, and no escapes”
શ્મશાન અને કબ્રસ્તાન ‘ઇબરત’ હાસીલ કરવાના બે ફ્રી સ્થળ છે. જાઓ, ક્યારેક મરેલાઓની કબરો ખોદી ને જુઓ કે ત્યાં શું વધ્યું છે? સિકંદર હોય કે હિટલર, ઈદી અમીન હોય કે સદ્દામ, યઝીદ હોય કે રાવણ કે પછી હોય ફીરૌન – દુનિયાના દરેક કારુનનો અંત કરુણ થયો છે.
It is a fact, universally acknowledged that Death shall knock everyone’s door – no matter how good or bad he is.
મલેકુલ મૌત કહો કે પછી કહો યમરાજ, એ કોઈના સગા નથી બસ આજ્ઞાના આધીન છે. અને જયારે સમય આવશે ત્યારે એ તમાર્રો દરવાજો ખટખટાવશે જ – how? You never know!
પણ સ્વજન જયારે આ ફાની દુનિયા છોડી જાય છે તો દર્દ તો થાય છે. Reality of Death is that is it’s pain appears with Time and it disappears with the same time!
The Curfew tolls the knell of parting day,
The lowing herd wind slowly o'er the lea,
The plowman homeward plods his weary way,
And leaves the world to darkness and to me. (~ Thomas Gray)
મૃત્યુ તો છે જ અને છે જ પણ what about life? To answer, let’s recall African American Poet Alice Walker who writes in her poem Calling All Grandmothers,
“Step forward
& assume
the role
for which
you were
created:
To lead humanity
to health, happiness
& sanity…”
જો જીવ માત્ર તેના બનાવવા વાળાની શક્તિ ને સમજી જાય તો કદાચ જીવન સરળ પણ થાય અને સમર્થ પણ. પ્રકૃતિનો દરેક જીવ માત્ર એ જ પરમ શક્તિને આધીન અને આજ્ઞાંકિત થઇ ને ચાલે છે સિવાય કે માણસ કારણ એક જ Human is an intellectual animal. જેનો છેડો કદાચ બુદ્ધિફળ સાથે જોડાય છે. પણ વોકર કહે છે એમ જો માણસ આગળ આવે અને એ રોલ અઝ્યુંમ કરે જેના માટે તેનું સર્જન થયું છે તો કદાચ જીવન “જીવન” બની શકે.
ને આ યાત્રામાં સમય એક મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. રાહ નથી જોતો. માત્ર મોકો આપે છે. જીવન અને મૃત્યુની વચ્ચે જુલતો પુલ એટલે સમય.
મિલ્ટન એક મસ્ત કવિતા લખે છે. માત્ર પેલી બે લાઈન ટાંકું છું.
“How soon hath Time, the subtle thief of youth,
Stol'n on his wing my three-and-twentieth year!”
(How soon hath Time, the subtle thief of youth by John Milton)
જીવિત વ્યક્તિ તો જીવન કાળ દરમ્યાન જુદા જુદા રોલ અદા કરે અને કરવાના જ છે પણ જીવન પછીના જીવનમાં જીવન જીવવું હોય તો મૃત્યુ પછીના જીવન પણ “ઈમાન” રાખવું કમ્પલસરી છે. અને અહિયાં વાત આવે ‘પાપ’ અને ‘પુણ્ય’ ની, વાત આવે ‘સ્વર્ગ’ અને ‘નર્ખ’ની.... Having said this, let us throw some light on the words quoted above respectively from Quran and Geeta,
It is remarkable that both Islam and Hinduism believe in the LIFE AFTER DEATH; nevertheless absolutely in two different ways. Both Quran and Geeta in the above words talk about “soul” and exemplify Death! Quran says, “Every soul will taste Death” This means not only Body but also soul is mortal. But in the following line it is clearly said, “you will be given full compensation” This means you will again get your soul.
Same philosophy is put forward in Geeta saying that,
As a person sheds worn-out garments and wears new ones, likewise, at the time of death, the soul casts off its worn-out body and enters a new one. (ભગવદ ગીતા, C 2. V 22)
This again means, soul never dies but it dwells in a new body.
Whatever the fact may be – which as of now is metaphysical for all of us, the Holy Scriptures cleans our mind and take us out of many confusions.
****
“All the world’s a stage, And all the men and women merely players;
They have their exits and their entrances, And one man in his time plays many parts,
His acts being seven ages..”
As You Like It, Act II, Scene VII [All the world’s a stage],
William Shakespeare, 1564 – 1616
ટાઇમલેસ વાત છે. થોડીક રાજેશ ખન્નાના આનંદના બાબુમુશાય ડાયલોગને મળતી આવે એવી!
"जिंदगी और मौत ऊपर वाले के हाथ में है जहाँपनाह, उसे न तो आप बदल सकते है न मैं, हम सब तो, रंग मंच की कठपुतलियां हैं, जिनकी डोर उपरवाले की उंगलियों में बंधी है, कब कौन कैसे उठेगा कोई नहीं बता सकता है” (Anand, 1971)
હેડોનીઝમનો ફાધર એપીકરસ કહે છે,
“જયારે હું છું ત્યારે મૃત્યુ નથી અને જયારે મ્રત્યુ છે ત્યારે હું નથી તો ચિંતા શું કામે કરવી?”
જો એવું છે કે જીવન એક મંચ છે અને આપણે પોત પોતાના રોલ અદા કરવાના છે. તો ચાલો ને કૈક એ રીતે અદા કરીએ કે પડદો પડી ગયા પછી પણ તાળીઓ .. પડતી રહે....
છેલ્લે ૧૯૬૨ માં રીલીઝ થયેલું એક સાવ ભુલાઈ ગયેલું જુનું પિકચર જેનું નામ છે “બોમ્બે કા ચોર” નું એક ગીત મુકું છું. ગમશે. રાજેન્દ્ર કિશને લખેલું છે અને રફી સાહેબે ગાયેલું છે.
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज
देख लो इसका तमाशा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज..............
लाख दारा और सिकंदर हो गए
आज बोलो वो कहा सब खो गए
आयी हिचकी मौत की और सो गए २
हर किसी का है बसेरा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ..............
कल तलक रंगीन बहारें थी जहां
आज कबरो के वहाँ देखे निशान
रंग बदले हर घडी ये आसमा २
ऐशो गम जो कुछ भी देखा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ......
क्या मिलेगा दिल किसी का तोड के
ले दुवाये टूटे दिलों को जोड के
जा मगर कुछ याद अपनी छोड के २
हो तेरा दुनिया में चर्चा चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज चंद रोज
ऐ बहार-ए-बाग-ए-दुनिया चंद रोज ..........
*********************
“बड़े गौर से पढ़ रहा था ज़माना,
हम ही रुक गए दास्ताँ लिखते लिखते...”
#IK ©  
5TH OCT 2017

Thursday, 13 July 2017

હાય-વે ડાયરી.

રોજનું ક્રમ છે. બસની વિન્ડોસીટ કે કારનું સ્ટેયરીંગ ફેરવતા આવેલો વિચાર છે.
નાનકડી નજરને રોજ કેટકેટલી ઘટનાઓ અને દ્રશ્યો ભટકાય છે.
કાચની પરત પરથી દોડતી વૃક્ષોની હારમાળા, ઉપર મંદ ગતીએ ચાલતું અનંત આકાશ, એમાં પોતાનું અલ્ટીમેટ ઠેકાણું શોધતા વાદળો, સાઈડમાં અર્ધ ચક્રકાર સ્પીડે વર્તુળ બનાવતા હાફ કોફી હાફ ગ્રીન ખેતરો, વચ્ચે આવતી બીનખેતી જમીનોમાં ભરાયેલા ખાબોચિયાં, ચરતા પશુઓ, ધુમાડો કાઢતા વાહનો, અનંત ફેલાયેલો પ્રકાશ, ઇતિહાસની શાક્ષી પૂરતા વર્ષો જુના ઝાડવાઓ, એકલતા ભોગવતા ડામરના રસ્તાઓ, જંગલી વનસ્પતિઓના પાંદડાઓ પર પકડમ પટ્ટી રમતા પીળા પતંગિયાઓ, કારના કાચ માંથી દેખાતા મિલ્ખા સીંગની જેમ દોડતા સફેદ કલરના ડીવાયડર અને સાઈડ પટ્ટાઓ, ખેતરોની કિનારીએ ભરચક ભરાયેલા બાવળ, અચાનક રસ્તો ક્રોસ કરતા નોળિયાઓ, કપાયેલા કૂતરાઓ, કોક ગુમનામ ચહેરાઓએ હાય વે પર બનાવેલા પાણીના પરબો, વચ્ચે આવતા પેટ્રોલ પમ્પ, અજીબો ગરીબ સ્લોગન્સ લખેલા અને યમદૂતની જેમ મહાકાય શરીરે દોડતા ખટારાઓ, એવા સેમી સુમસાન રસ્તાઓ પર પણ ચાલીને જતા હાડ માંસના ખોખાઓ, પ્રદુસિત અને અસ્વચ્છ પાણીમાં ધોવાતા મેલા કપડાં, વચ્ચે વિસામો લેવા માટે બનાવેલા ટેકા વગરના બાકડાઓ, ચાની હોટલો, એ કે 47 જેવો અવાજ કાઢતા છકડાઓ, દેવચકલીની સ્પીડે દોડતી નાની મોટી ગાડીઓ, ક્યારેક મળી જતા લોહિયાળ અકસ્માતો, એટલામાં જ ક્યાંક દેખાતી કૃત્રિમ હસતા ચહેરા વાળી મો..ટ્ટા બેનર્સની જાહેરાતો, ઇમર્જન્સીમાં દોડતી સાયરન વગાડતી 108 એમબ્યુલન્સ, સમયાંતરે આવતા માઈલ સ્ટોન્સ અને લીલા પીળા પાટીયાઓ, ચીર મૌનને ચિરતા વાહનોના હોર્નના ઘોંઘાટ, એમાં વચ્ચે દૂર સુધી ફેલાયેલો સન્નાટો, આ સિવાય એ બધું જ્યાં આપણી સોચ પણ ન પોહચી શકે અને નજર દોડતા થાકી જાય અને ક્ષિતિજ પર વિસામો લે, આંખો થોડી જીણી થાય અને પ્રકૃતિ નિસાસો લે, કુદરત અને માનવ સર્જીત એક એક કણ જાણે એક બીજાની સાથે સમનવય સાધવા મથતા હોય એવું લાગે.....
.... અને આ નવરાશની પળોમાં સદીઓ સુધી થીજેલી પ્રકૃતિમાં આજનો લખતો વાંચતો, ભણેલો ગણેલો 'માણસ'(?) કાગળના ડટ્ટા કમાવવા હાંફતો, થાકતો પોતાને 'વ્યસ્ત' રાખે.
~ #IK ©
૧૩/૭/૨૦૧૭

Thursday, 30 March 2017

"કિમ કરોતી બાલાહા?" "અહમ સત્યમ શોધન્તી"

>>> લખવા માટે કાગળ અને પેન શોધાયા પણ ન હતા ત્યારથી માણસ લખે છે, વિચારે છે. માણસ એક માત્ર એવું જીવ છે જે સતત સત્ય અને અસત્ય વચ્ચે લટકતી બારીક ડોર પર હિચકયા કરે છે. રોજ ફેસબુક પર (આજના નવા) સોક્રેટિસ, એરિસ્ટોટલ, પ્લેટો, નરસૈંયો, ગાંધી, બુદ્ધ અને આદી ઇત્યાદીના દર્શન થઇ જ જાય છે. બીજું કઇં થાય કે ન થાય, (ફ્રી) ફેસબુકના કારણે "શબ્દક્રાંતી" તો થઇ જ છે, ને જબ્બર ઈગનાઇટ થઇ છે.
(પોતાનુજ) સત્ય પ્રગટ કરવાના માણસોના મરણયા પ્રયાસો મફતનું મનોરંજન પૂરું પાડે છે. સત્ય સ્વીકારવા કરતા સત્ય શોધવાની રેસ લાગી છે. અને આ રેસમાં જ કદાચ ખરું સત્ય હાંફી રહ્યું છે. સત્ય શોધવાની આગમાં ખરું સત્ય ઓગળી રહ્યું છે અને સ્મોક બનીને હવામાં અદ્રશ્ય થઇ રહ્યું છે. વક્રતાની પરાકાષ્ટા એ છે કે (કદાચ) હું પણ અત્યારે એ જ પાપ કરી રહ્યો છું!
પહેલાંની તો ખબર નથી પણ આજે મારા હોમ પ્રોડક્શન સત્ય સાથે કેટલા સહમત છે અને કેટલા નથી એનો અંદાજો (રાતોરાત) પ્રગટ કરેલા મારા સત્યની નીચે ઠોકેલી "લાઇકો" :p પરથી આવે છે. કમાલ ટેક્નોલોજી છે!!!
નાના પણ મહા ફિલોસોફી રજુ કરતા કવોટ્સ તો પાણીના પાઉચ કરતા પણ સસ્તા થયા છે અને ફેસબુક પર રોજ તરતા જોવા મળે છે. બુદ્ધિ એ 'વિઝડમ' ને સસ્તી કરી નાખી છે. Philosophy without an experience is mere words. અનુભવ વગરની ફિલોસોફી માત્ર શબ્દો જ છે. જે બીજાના પેટમાં કદાચ ઘડીક ગદગદીયા કરે. બસ.
"ફૂલોને અત્તરનું પદ પામવાને ઉકડતી કડાઈમાં ઉકડવું પડે છે અને થવા બાંસુરી વાંસના ટુકડાને આખાય શરીરે વીંધાવું પડે છે"
વહેલી સવારે બસમાં બેસી મોબાઇલની સ્ક્રીન પર ગુજરાતીમાં લીસોટા કરવા થોડુંક કઠણ કામ છે. માટે વધુ આવતા અંકે.
#IK ©

લાઈફ(?)

જીવન અનેક અણધાર્યા બનાવો અને ઘટનાઓની એક હારમાળા છે. કઈ ઘડીએ, ક્યા સમયે,ક્યા સે ક્યા હો જાયે, કોઈ નથી કહી શકતું.ખબર નહિ જીવનની કઈ સેકંડ, કઈ કલ્લાક, કયો સમય સાથે વિતાવેલો, સાથે મળીને હસીને વિતાવેલો લાસ્ટ મોમેન્ટ હોય. મોતથી પણ બદતર એક બીજી મોત છે અને જીવનથી પણ ખૂબસૂરત બીજું એક જીવન છે. કોઈ હાયફાય કે ગુઢ ફીલીસોફીમાં ન પડતા – જે સમય (એફર્ટલેસ્લી) હસીને વિતાવી લીધો બસ એજ આપણો છે. બાકી તો જીવન પાસેથી લીધેલી લોનની વ્યાજ સહીતની ભરપાઈ છે. જે દરેકને કોઈક ને કોઈક સમયે, કોઈક ને કોઈક રીતે, આજે નહિ તો કાલે કરવી જ પડે છે.
ધરાર, જબરજસ્તીથી હસવામાં આવતું હોય એ હાસ્ય નથી ઉપહાસ છે. કૃત્રિમ રીતે જીવતી જીવનની એક દુર્ગંધ છે જે અસહ્ય છે. પણ નેચરલી છુટેલું હાસ્ય, પેટમાં છુટતી હાસ્યની લેહરો વેહતા પાણીની જેમ સાફ અને પવિત્ર છે અને એની એક મધુર ફોરમ છે જે પોતાના અને બીજાના જીવનને મહેકાવવા માટે કાફી છે. પણ જીવનના આવા મધુર, કોમળ અને સોનેરી પળોના માલિક બધા નથી હોતા અને જે હોય છે એને પણ દરેક ક્ષણે એને ખોઈ દેવાનો સતત ભય રહ્યા કરે છે.
જીવન એક પળમાં સોનેરી સવાર તો બીજી પળમાં અંધારી રાત લઈને આવે છે. અચાનક અને કોઈ પણ પ્રકારની આગમચેતી અને નોટીસ દીધા વગર આવતા આવા પરિવર્તનો અને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો એ જીવનની સાચી,સિલેબસ વગરની કસોટી છે. ક્યારેક લાઈફમાં લુક બેક કરતા અમુક એવા પળોના ધૂંધળા રંગો દેખાય છે જે સૂજતા પણ નથી. અને અમુક વર્ષો એક પળ બનીને વિસરી જાય છે અને અમુક પળો વર્ષોની જેમ જીવનમાં જામી જાય છે.
વિચારીએ છીએ એટલું સહેલું પણ નથી. સામે વાળાના જીવનમાં જયારે પ્રોબ્લેમ્સ આવે ત્યારે વકીલ બનીને સલાહ દેવી અને જજ બનીને જજમેન્ટ દેવું ખુબ સરળ છે. પણ ન કરે એજ સીચવેશન આપણા પોતાના જીવનમાં આવે તો? એક સમયે કોઈકને આપેલી આપણી પોતાની સલાહ આપણને કામ આવતી નથી! સ્ટ્રેન્જ છે બટ ફેક્ટ છે.
કોઈ ખુશકિસ્મત જ હોય છે જેને કડકડતી ઠંડીમાં હુંફાળા તડકાનો મુલાયમ સ્પર્શ મળે છે, કોઈ નસીબદારને ઉનાળાના ધોમ તડકામાં ભીનો શીતળ પાલવ મળતો હોય છે. સાચું ચોમાસું એને કેહવાય જેમાં તમારી સાથે પલળવા વાળું કો’ક હોય, તમારા પલળેલા માથાને ટુવાલથી સુકવવા વાળું કો’ક હોય, ગોરા ગુલાબી ગાલ પર ઓસના બિંદુઓની જેમ પડેલા વરસાદી ટીપાઓને ચૂમવા વાળું કો’ક હોય. અને જો આવું કંઈ ન હોય તો ધોધમાર ચોમાસું પણ કાળઝાળ ગરમીનો એહસાસ કરાવે છે. જીવનની એક એક ક્ષણ એક એક સદીઓ જેટલી લાંબી લાગે છે. વિલીયમ શેકસપિયરે “મેકબેથ”માં લખેલું છે એમ હજારો બિચ્છુઓ તમારા વજૂદ પણ આળોટતા હોય એવું લાગે. મગજની નસો સતત ધબકારા લે અને શ્વાસ ગાળામાં અટકી જાય છે. દિવસમાં ખબર નહિ કેટલી વખત મૃત્યુની ભનક અસ્તિત્વને હચમચાવી નાખે છે. પાપ અને પુણ્યની ન વાંચેલી વ્યાખ્યાઓ સમજાય જતી હોય છે. અને ઈશ્વર પેહલા કરતા વધારે નજીક હોય એવું ઓટોમેટીક લાગવા માંડે છે. એકાંતમાં ભીડ અને ભીડમાં એકલતા રીતસરની ફીલ થાય. ઘણા આને ડીપ્રેશનનું નામ દઈ દેતા હોય છે. અસલમાં આ જીવનનો એ તબક્કો છે જેના વિષે ભૂતકાળમાં તમે વિચાર કરેલો ન હતો અને તમને આના વિષે કદાચ ઘણા લોકો એ કીધું હતું પણ તમે ક્યારેય એની અનુભૂતિ ન કરી હતી માટે એ તમારા માટે આ એક તદ્દન નવી સીચવેશન છે જે તમે સ્વીકારવા તૈયાર નથી અને સતત એમાંથી બહાર નીકળવાનો (મરણિયો) પ્રયાસ તમારો ચાલુ છે. તેમ છતાં તમે એમાંથી બહાર નીકળી જ નથી શકતા. આ હકીકતની જયારે તમને ખબર પડે છે ત્યારે તમે એમાંથી બહાર જ છો, અથવા તમને આવી કોઈ તકલીફ છે જ નહિ એવો તમે “ઢોંગ” કરો છો અને દુનિયાની સામે જાપટ ખાઈને મોઢું લાલ રાખવાનો નાટક કરો છો. આ નાટકની પરાકાષ્ટા એ છે કે નાટક ભજવનારા અને જોનારા બંનેને એ વાતની ખબર છે કે આ નાટક માત્ર છે!
ક્યારેક એવો સમય હોય છે કે તમારી આંખમાંથી આંસુના એક ટીપાને ટપકવા માટે પણ સમયને લાંચ દેવી પડે છે અને ક્યારેક એજ આંખમાંથી ટપકેલા આંસુના સમંદરોમાં પગ ખારા કરવા પણ કોઈ આવતું નથી. જીવન આ મીઠાશ અને ખારાશની બનેલી વાનગી છે.
જીવન બે આયામોની વચ્ચે ચાલતી હલેસા વગરની હોડી છે. જીવન સવાર અને સાંજ, તડકા અને છાયા, સુખ અને દુઃખ, રાત અને દિવસ, હાસ્ય અને રુદન, મહેફિલ અને એકાંત, મિત્રો અને શત્રુ,પોતાના અને પરાયા, જાહોજલાલી અને ગરીબી, પાનખર અને વસંત, દુષ્કાળ અને હરિયાળી, સુકા અને ભીનાની વચ્ચે જુલતું વાળથી વધારે બારીક અને તલવારની ધારથી વધારે તિક્ષ્ણ એક પુલ છે જેના પર હું અને તમે ચાલીએ છીએ.
~ IK ©

Sunday, 31 July 2016

Happy Sunday!



આર.કે. નારાયણ (રાશીપુરમ ક્રિશ્નસ્વામી અઈય્યર નારાયણસ્વામી)ની લખેલી એક મસ્ત નવલકથા છે, "સ્વામી એન્ડ ફ્રેન્ડઝ" જેના પરથી કન્નડ એક્ટર અને ડીરેકટર શંકર નાગે ચોપ્પન એપિસોડની “માલગુડી ડેઝ” ટાઈટલ સાથે એક સીરીયલ પણ બનાવી જે ડી.ડી. નેશનલ, સોની ટીવી અને ટીવી એશિયા પર પ્રસારિત પણ થઇ. બાય ધ વે, એ નોવેલમાં સ્વામી નામના સ્કુલમાં ભણતા એક છોકરાની વાત છે અને નોવેલની શરૂઆત કંઇક આવી રીતે થાય છે, “It was Monday morning. Swaminathan was reluctant to open his eyes. He considered Monday specially unpleasant in the calendar. After the delicious freedom of Saturday and Sunday, it was difficult to get into the Monday mood of work and discipline. He shuddered at the very thought of school: the dismal yellow building; the fire-eyed Vedanayagam, his class teacher, and headmaster with his thin long cane...” અહી આ પેરેગ્રાફ અધૂરું મુકું છું. પોઈન્ટ ઈઝ - આ માણસના સ્વભાવનો એક કોમન ફેક્ટર છે. આપણે બધા પણ એ સ્વામી જ છીએ! રવિવારની નિરાંત ભોગવી સોમવારે જોબ, સ્ટડી કે કામધંધામાં રિઝયુમ કરવું – એ આપણા માટે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધમાં સૈનિક તરીકે ભાગ લેવા બરોબર છે! J
પણ સમસ્ત બ્રહ્માંડમાં ગુજ્જુ રવિવારની “એક અપની પેહચાન” છે. આપણા માંથી ઘણા માટે તો દરેક રવિવાર બેસતું વર્ષ છે. એવરી સંડે ઈઝ અ સેલિબ્રેશન, એવરી સંડે ઈઝ અ ફેસ્ટીવલ. દરેક રવિવાર એક ઉત્સવ છે. મોડા ઉઠવાની નિરાંત અને અર્ધાંગીની સાથે સાંજે ફરવા જવાના દીવાસ્વપ્ન સેવવાની સાથે રવિવારની સવારનો સૂકુન વાળો સુરજ ઉગે. ફિકસેશન કે ઓછા પગારથી પીડાતો કર્મચારી પણ એલેકઝાંડર દી ગ્રેટની જેમ કે પછી જુનાગઢના નવાબનો વારસો સાચવતો મોડો મોડો ઉઠે અને જાણે પોતે દેશનો ટોપ ટેન બીઝનસમેનમાંનો એક હોય કે પછી પ્રધાનમંત્રીનો લીગલ એડવાઈઝર હોય એમ છાપું હાથમાં લઇ દેશના વર્તમાન હાલત, સરકારની પોલીસીઓ અને ભારતનું ભાવિ ઉજ્જવળ કઈ રીતે બનાવી શકાય આવા ચર્ચાસ્પદ વિષયો પર પોતાના કિમત મંતવ્યો મંડે આપવા. (જોકે આ પણ એક પોઝીટીવ ઘટના છે) અને પછી રવિવારનો દિવસ ઓટોમેટીક બીજા બધા દિવસો કરતા ટૂંકો લાગે. અહીં આઈન્સટાઈનની રીલેટીવીટીનો પ્રિન્સીપલ સરસ રીતે સમજાઈ જાય છે. ગમતો કે ચહીતો સમય પ્રકાશની ગતિએ દોડે. રવિવારે અચાનક જ કામ કરવાની એક અનેરી આળસ ચડે. વધારાના કામ કે અનવોન્ટેડ ટાસ્કસને ઓલમોસ્ટ સાઈલેંટ મોડ પર મૂકી દેવામાં આવે. રોજ કરતા કોઈ જુદી વાનગીની ફરમાઇશ કરવાનું પણ મન થાય. ચોવીસ કલાકના આ રવિવારના દિવસ માંથી ઓલમોસ્ટ હાફ ટાઇમ માત્ર સંડેપ્લાનીગમાં જાય. તેમ છતાં ઘણી યોજનાઓ માત્ર યોજનાઓ જ રહે. આળસની પરાકાષ્ટા તો ત્યારે થાય જયારે ‘હવે શું કરવું?’ આ પ્રશ્ન સતાવે. કેટલાંક ડેડીકેટેડ કર્મચારીઓને ઓફિસની યાદ આવે, પોતાની ખુરશી ટેબલ અને કી-બોર્ડની સ્વીચો પણ એને બોલાવે. જોકે દોઢ દોઢ મહિનાઓનું વેકેશન ભોગવતા ફીક્સેસીયા પગારદારો કે પછી દર મહીને કિલો કિલો પગાર પડતા એમ.એન.સી.ના સી.ઈ.ઓ. કે ક્લાસ વન કે ટુ ઓફિસરો, કે પછી નાનકડી હાટડી ચલાવતો સેમી મિડલક્લાસ માણસ પણ રવિવારની એક પણ સેકંડને વ્યર્થ ન જવા દે. રવિવારની એકે એક પળ જાણે જીવનની છેલ્લી પળ હોય એમ ‘કલ હો ન હો’ ની જેમ એને રેલીશ કરે.
સાંજે રવિવારના ધસમસતા અને બમ્પર ટુ બમ્પર ટ્રાફિકમાં પોતાના ઉડનખટોલામાં પરિવારને પોતાની પાંખોમાં લઈને ઉડાન ભરે. અલ્ટીમેટલી જાણે જીવનની આ જ મજા માટે હડીયાપટ્ટી કે આપાધાપી કરતો હોય! ઓમેય, મોજમજાને ગુજ્જુ લોકો ખોરાક પછીની બીજી પ્રાથમિકતા આપે છે અને એમાં કઈ ખોટું નથી.
ઉનાળાની વરાળો કાઢતી સાંજ હોય કે પછી ફ્રિજના આઈસબોક્સને પણ પાછળ મૂકી દે એવી ઠંડી હોય કે પછી મુશળાધાર વરસાદ હોય – કોઈ પણ ભોગે રવિવારની આ મોજ સાથે કોમ્પ્રોમાઈઝ થઇ શકે જ નહિ. અને પગાર માંથી પી.એફ.ની રકમની જેમ સાચવી રાખેલી સંડે પોકેટ મની પાવરથી શક્ય એટલું જંકફૂડ ખાય. ઢોસા, ઈડલી, પાણીપુરી, ભેળ, રગડો, સમોસા, આઈસક્રીમ, પુલાવ, મસાલાવાળો પાન, દાબેલી, કચોરી, ઘૂઘરા, ભૂંગળા બટેટા, ખમ્મણ, પાવભાજી આદિઈત્યાદિ મોસમ પ્રમાણે અને સ્વાદાનુસાર લેવામાં આવે.
દિવસની અનલીમીટેડ મોજની મજા માણીને બેક ટુ પેવેલીયન થાય અને નેક્સ્ટ ડે એટલે કે મંડે-નાઈટમેરનો વિચાર કરી સુઈ જાય અને સવારે આર.કે.નારાયણનો સ્વામી બની જાય. (શરૂઆતનો પેરેગ્રાફ ફરી વાચી લેવો) આટલું બધું હોવા છતાં સંડે ઈઝ અ સંડે. રવીવારની એક મજા છે, એક મોજ છે, એક આનંદ છે. વીશ યુ ઓલ અ હેપ્પી સંડે! ~ by @Imran Khan

Friday, 29 July 2016

ગુજ્જુ ચોમાસું

આ કોણે હાથમાં લીધી છે પીંછી? આ કોણ ચિત્રકાર છે?, આ કોણે છાંટ્યું છે માટીની સોડમનું અત્તર?, આ કોણે ખેંચ્યા છે રંગોના લીસોટા?, આ કોણે પળ ભરમાં ભુલાવી છે ગરમી?, કોણે આપી છે મીઠી વાછંટ?...
કોઈક સુંદર મજાના ફૂલ પર પાણીના ટીપા બાઝ્યાં હોય, કોઈક પક્ષી વરસાદમાં પોતાની પાંખો ફફડાવી ગેલ કરતુ હોય, બાળકો પોતાના કાગળના ટાઈટેનીક પાણીમાં દોડાવતા હોય, કોક સુંદર છેલછબીલી નાર વરસાદનું પાણી પોતાના કાળા ભમ્મર વાળ પરથી ઝાપટતી હોય, આકાશમાં નજર સૂરજને શોધતી હોય, ગેસ પર પડેલી ગરમ તાવડીનો તાપ ટાઢક જેવો એહસાસ આપે, કારના ગ્લાસ પર ચોંટતા પાણીના ટીપા વાયપરની સાથે પકડમપટ્ટી રમતા હોય અને કુદરતનો એક એક કણ જાણે આપણા આંગણે વધામણીના પગલાં માંડે ત્યારે દિલ ગાર્ડન ગાર્ડન થઇ જાય છે.
વરસાદના બે છાંટા પડે ને ધગધગતી ઘરાની છાતી પરથી છમ્મ થઈને ગરમીનું બાષ્પીભવન થાય. પંખા, એરકંડીશન, કુલર, સુતરાઉ કપડા, ઠંડા પાણીના શીશા, અનહાયજેનિક ઠંડા પીણા, વીમટો, લીંબુસરબત આદિ ઈત્યાદિને ભીનું મજાનું આવજો કહીને ગરમા ગરમ તળાતા ભજીયા કે પકોડા આસ્વાદવાની મોસમ, ગરમ ચા કે કોફીને ફૂંક મારી પીવાની મોસમ, ક્યાંક વરસતા વરસાદમાં એક જ છત્રીમાં પ્રેયસીની સાથે છત્રીના સળિયા પર થી ટપ ટપ ટપકતા પાણીના ટીપાની વચ્ચે ગરમા ગરમ કાવો શેરવાની મોસમ, બારી બારણા પાસે ઊંભા રહીને ધોધમાર વરસતા વરસાદમાં વાછંટ ઝીલવાની મોસમ, વરસાદની પેહલા ચડતી અંધારીની સામે ચાતક નજર માંડી “હમણાં આવશે, હમણાં આવશે” એમ કેહવાની મોસમ, રસોડાના ખૂણામાં પડેલા સ્ટીલના ડબ્બામાં પણ હવાઈ ગયેલા ખાખરા ચાવવાની મોસમ, વરસતા વરસાદમાં બાઈક પર સવાર થઇ રસ્તા પર ભરાયેલા પાણીમાં છાંટા ઉડવાની મોસમ, કોઈ પણ પ્રકારના ગીત મ્યુઝીક સાઉન્ડ વગર મીઠા તીર જેવા લગતા વરસાદના બાણ ઝીલતા ઝીલતા નાચવાની મોસમ, મસ્ત મજાના લીલા છમ થયેલા ઘાંસ, ઝાડ, વેલા, ફૂલ વગેરેથી આંખોને સુવાળી ઠંડક પોહચે એવી મોસમ, વીજળીના કડાકા ને ભડાકા ગાંડા તુર બનેલા વરસાદની સાથે જુગલબંદી કરે અને મન મોર બની થનગાટ કરે અને ચોમાસાનો નશો દરેક નર નારીને ચડે અને ઉમરને નેવે મૂકી બસ બધાનું મન જુમ બરાબર જુમ કરે આ છે આપણું ગુજ્જુ ચોમાસું! અને બીજી બધી વસ્તુની જેમ આપણને વરસાદમાં પણ ઓછું નથી પોસાતું J માટે જ તો ખલીલ ધનતેજવીને યાદ કરવો પડે,
“તમે મન મૂકી વરસો, ઝાપટું આપણને નહીં ફાવે,
અમે હેલીના માણસ, માવઠું આપણને નહીં ફાવે.”
કહો તો માછલીની આંખમાં ડૂબકી દઈ આવું,
પરંતુ છીછરું ખાબોચિયું, આપણને નહીં ફાવે.”
ચાલો ચોમાસાને વધાવીએ!  
~ by Imran Khan © 

મારી કર્મભૂમી ઓમ એન્જીનીયરીંગ કોલેજ, જુનાગઢ પર મારા કેમેરાની નજરને ગમી ગયેલા કેટલાંક વરસાદના ઝાપટાં!